Merkantilizm Nedir ?

  Merkantilizm Devletin zenginliğini, ülkeye değerli maden girişine bağlayan iktisadi bir doktrindir.Merkantilizm Batı Avrupa da çıkmış ve 15. yüzyılın sonlarından 18.yüzyılın sonlarına kadar (1450-1750) yaklaşık 300 yıl sürmüştür.Merkantilizm Ortaçağ ve Fizyokrasi arasındaki dönemde gelişen iktisadi düşüncelerin bütünüdür.Merkantilizm’in kökeni merkant kelimesinden gelmekte olup Latince tüccar anlamına gelmektedir.

 Merkezi hükümetlerin gücünü arttırmak, endüstriyel ve ticari sektörleri hızla büyütmek ve savaş anında gerekli silahları temin etmek için devletin gelirlerini arttırmak temel amaç olarak belirlenmiştir.

  

  Merkantilistlere göre o dönemin parası olan altın ve gümüş başta olmak üzere değerli madenler, servetin ve zenginliğin temel kaynağı sayılmıştır.Değerli madenlerin stokunu arttırmak için hammadde ithalatı hariç ithalatı azaltıcı ihracatı arttırıcı politikalar izlenmiştir.Devletin ekonomiye yoğun bir şekilde müdahale etmesi gerektiğini savunmuşlardır.

  

  Merkantilistlere göre dış ticaretten sadece tek bir taraf kazançlı çıkabilir.Devletin dış ticarete müdahalesi ile dış ticaret fazlası sonucu değerli maden girişi sağlanır.Üretim tüketimden fazla olmalıdır ve üretim fazlası ihraç edilmelidir.

  Merkantilist düşünürler, ülke içinde ticareti sınırlayıcı engellerin kaldırılmasını savunmuşlardır. Onlara göre, ülkenin içinde iç ticaret serbestçe yapılmalıdır. Dış ticarete gelince devlet ödemeler dengesinin lehte bir gelişme göstermesi, altın, gümüş gibi kıymetli malların ülkeye akışını hızlandırması için gereken önlemleri alarak sıkı bir gümrük denetimi mekanizması kurulmalıdır.

  Merkantilistler her alanda nüfus artışını  özendirmişlerdir. Merkantilistlerin nüfus politikası ortaçağ düşüncesiyle özdeşleşmiştir. Yani her alanda nüfusun artmış olması gerektiğini vurgularlar.İktisadi ve üretim artışı da nüfusla ilgilidir. Merkantilistler nüfusun artışı için teşvik edici yollara başvurmuşlardır. Bekarları evlenmeye teşvik etmiş, bekarlara ceza vermişler. Evli olanları vergilerden muaf tutmuşlar, ülkeye göç ile gelenlere de kolaylıklar sağlayarak ülke nüfusun artmasına destek vermişlerdir.(en az 3 çocuk 😊)

  Merkantilist düşünceye sahip olanlar önceleri kilise öğretisinin ve daha sonraları ise liberal öğretinin uygulamış olduğu tümdengelim yöntemi ile beraber tümevarım yöntemini de kullanmışlardır. İstatistiklerin incelenmesiyle ilgilenmişlerdir. Merkantilistlerin politik aritmetik dedikleri rakamlarla çalışma bugünkü ekonometrinin atası olduğu söylenebilir.

  Merkantilist düşüncenin etkisi altında kurumlaşan Ticari Kapitalizm etkin olduğu Batı Avrupa ülkelerinde, Milliyetçi bir iktisadi politika uygulanmıştır. Bir ülkenin başka ülkelerle ilişkilerinde güçlü olması, dış pazarı koruma ve yeni pazarlar kazanması için gerekli görülmekteydi. Milletin gücünü temsil eden devletin güçlü olması, merkantilistlerin savundukları konulardan biriydi. 

Kaynakça=akademikperspektif,Mehmet Bulut, “17. Yüzyılda Osmanlılar ve Merkantilistler”, Ekonomik Yaklaşım Dergisi, C. 11, , 2000 Ankara, S.39.     Yrd.Doç.Dr. Cahit AYDEMİR ve Dr.Hüseyin Haşimi GÜNEŞ MERKANTİLİZMİN ORTAYA ÇIKIŞI